Editoryal Ne Demek? Yayıncılıkta Tam Olarak Neyi Anlatır?
KISA CEVAP
Editoryal, bir metnin içerik, kurgu, dil ve anlatım açısından yayına hazırlanmasıyla ilgili olan anlamına gelen bir sıfattır; "editoryal süreç", "editoryal karar", "editoryal denetim" gibi kullanılır.
Yayınevinden gelen e-postada "dosyanız editoryal değerlendirmeye alındı" yazıyorsa, kastedilen şey teknik bir işlem değil; metnin bir editörün gözünden geçirilerek yayına hazır hâle getirilmesidir. Kelime yayıncılıkta çok sık geçer ama sözlükte aradığınızda beklediğinizi bulamazsınız.
Kelimenin TDK sözlüğündeki durumu
TDK Güncel Türkçe Sözlük'te "editoryal" maddesi yer almaz. Sözlükte bulunan kök kelime "editör"dür ve "yazıları yeniden düzenleyerek yayıma hazırlayan kimse" olarak tanımlanır. "Editoryal", bu kökten türeyen ve yayıncılık alanında yerleşmiş bir sıfattır.
Bu, kelimenin yanlış olduğu anlamına gelmez; sözlüğe girmemiş, alana özgü bir terim olduğunu gösterir. Günlük dilde karşılığı "editörlükle ilgili" ya da "yayına hazırlamayla ilgili" biçiminde kurulabilir.
Doğru yazımı: editoryal mı, editöryal mi?
Her iki biçim de yaygın olarak aranıyor ve yazılıyor. Kelime Fransızca "éditorial"den geldiği için yaygın kullanım "editoryal" biçimindedir; "editöryal" ise Türkçedeki "editör" biçimine benzetilerek türetilmiş bir varyanttır.
Sözlükte madde başı olmadığı için TDK'nin bağlayıcı bir tercihinden söz edilemez. Bir metin içinde hangisini seçerseniz seçin, tutarlı kullanın — yayıncılıkta terim birliği, tek tek kelime tercihlerinden daha önemlidir.
Yayıncılıkta nerelerde geçer?
•
Editoryal değerlendirme: Gelen dosyanın yayın programına uygunluğunun, kurgu ve dil açısından durumunun incelenmesi.
•
Editoryal süreç: Dosyanın editörle birlikte gözden geçirilip düzeltildiği tur veya turlar.
•
Editoryal karar: Bir bölümün çıkarılması, sıranın değiştirilmesi, başlığın yenilenmesi gibi metnin bütününü ilgilendiren kararlar.
•
Editoryal denetim: Yayımlanacak içeriğin doğruluk, tutarlılık ve üslup açısından son kez kontrol edilmesi.
•
Editoryal bağımsızlık: İçeriğe ilişkin kararların ticari ya da idari baskıdan bağımsız verilmesi ilkesi.
Editoryal bir dosyada neye bakılır?
Editoryal bakış, tek tek cümlelerden önce metnin bütününe yönelir: Kitabın bir iddiası var mı? Bölümler birbirini izliyor mu? Okur nerede kopuyor? Anlatıcı tutarlı mı? Bilgi kitaplarında kaynak ve tarih tutarlılığı da bu aşamada denetlenir.
Cümle düzeyindeki dil bilgisi ve anlatım düzeltmeleri ise redaksiyonun, baskı öncesi harf-noktalama kontrolü tashihin işidir. Üçü sırayla yapılır ve birbirinin yerine geçmez.
SSS
Editoryal hakkında sık sorulanlar
Editoryal ne demek?
Editoryal, bir metnin içerik, kurgu, dil ve anlatım açısından yayına hazırlanmasıyla ilgili olan demektir. Yayıncılıkta "editoryal süreç", "editoryal karar" ve "editoryal denetim" gibi tamlamalarda kullanılır.
Editoryal mı editöryal mi doğru?
TDK Güncel Türkçe Sözlük'te iki biçim de madde başı olarak yer almadığı için bağlayıcı bir kural yoktur. Kelime Fransızca "éditorial"den geldiğinden yaygın kullanım "editoryal" biçimindedir. Önemli olan, aynı metinde tek bir biçimi tutarlı kullanmaktır.
Editoryal ile editörlük arasındaki fark nedir?
Editörlük bir iş ve meslektir; editoryal ise o işe ilişkin olan anlamında sıfattır. "Editörlük hizmeti aldım" denir, "editoryal süreç tamamlandı" denir.
Editoryal değerlendirme ne kadar sürer?
Süre dosyanın uzunluğuna ve durumuna göre değişir. Limera Yayınları'nda ortalama editör turu 2-4 haftadır; dosyanın kapsamı genişse birden çok tur gerekebilir.
Kitabınızı yayına hazırlıyoruz
Editörlük, redaksiyon, tashih, dizgi ve mizanpaj — dosyanızın yayına hazır hâle gelmesi için gereken her adımı birlikte yürütüyoruz.
Son güncelleme: 3 Ağustos 2026