“Kitabım Çıkınca Herkes Okuyacak”

Bir Yazarın En Büyük Yanılgısı: “Kitabım Çıkınca Herkes Okuyacak”

Bir kitabı yazmak aylar, bazen yıllar sürer. Peki, o kitabın okurla buluşması neden bu kadar zordur? Yazarlığın en büyük hayal kırıklıklarından biri, kitabın yayımlanmasıyla birlikte kendiliğinden okunacağına inanmaktır.

Bir yazar için kitabının yayımlanması, hayatındaki en özel anlardan biridir. Aylarca üzerinde çalıştığı, defalarca değiştirdiği, kimi zaman gecelerini verdiği cümleler artık bir kitabın sayfaları arasındadır. Kapağında kendi adı yazmaktadır. Kitap, matbaadan çıkmış ve nihayet somut bir varlığa dönüşmüştür.

O an, yazarın zihninde çoğu zaman aynı düşünce belirir:

“Artık insanlar kitabımı okuyacak.”

Ailesi, arkadaşları, iş çevresi, sosyal medyadaki takipçileri ve hatta hiç tanımadığı insanlar...

Herkesin kitabıyla ilgileneceğini, merak edeceğini, satın alacağını düşünür.

Ancak yayıncılık dünyasının gerçekleri, bu beklentilerden oldukça farklıdır.

Çünkü bir kitabın yayımlanması ile okunması arasında, çoğu yazarın tahmin ettiğinden çok daha uzun bir yol vardır.

1. Kitabın Yayımlanması Bir Son Değil, Başlangıçtır

Pek çok yazar, kitabının tamamlanmasını sürecin en önemli aşaması olarak görür. Elbette bir eseri bitirmek büyük emek ister. Ancak yayıncılık açısından kitabın basılması, yolculuğun yalnızca bir bölümüdür.

Bir kitabın okurla buluşabilmesi için görünür olması, tanıtılması, doğru satış kanallarında yer alması ve potansiyel okurların ilgisini çekmesi gerekir.

Bugün kitap satış platformlarında binlerce eser bulunuyor. Her yıl yeni kitaplar yayımlanıyor ve okurun karşısına sürekli yeni seçenekler çıkıyor.

Böylesine kalabalık bir ortamda, yeni yayımlanan bir kitabın yalnızca var olduğu için keşfedilmesini beklemek gerçekçi değildir.

Bir kitap, yayımlandığı gün edebiyat dünyasına katılır. Ancak okurun dünyasına girebilmesi için başka bir mücadele başlar.

Kitap yazmak bir üretim sürecidir. Kitabı okura ulaştırmak ise ayrı bir emek gerektirir.

2. “Bütün Arkadaşlarım Kitabımı Alacak” Yanılgısı

İlk kitabını yayımlayan yazarların önemli bir bölümü, başlangıçta yakın çevresinin desteğine güvenir.

Sosyal medya hesaplarında yüzlerce, hatta binlerce takipçisi olabilir. Telefon rehberinde çok sayıda insan bulunabilir. Kitabını yazdığını bilen arkadaşları, yayımlandığında mutlaka satın alacaklarını söylemiş olabilir. Ancak kitabın satışa çıktığı gün beklentiler değişmeye başlar.

Tebrik mesajları gelir. Paylaşımlar beğenilir. Hikâyeler yeniden yayımlanır. Yazarın başarısı kutlanır. Fakat bütün bu ilgi, her zaman kitap satışına dönüşmez.

Çünkü bir insanın yazarlık başarısını takdir etmekle onun kitabını satın almak farklı davranışlardır.

Dahası, yakın çevredeki herkes aynı edebî zevke sahip değildir. Bir şiir kitabı yayımlayan yazarın bütün arkadaşlarının şiir okuru olması beklenemez. Tarih üzerine yazan birinin çevresindeki herkesin tarih kitaplarına ilgi duyması da mümkün değildir.

Burada yazarın anlaması gereken önemli bir gerçek vardır:

Bir kitabın gerçek okur kitlesi, yazarın tanıdığı insanlardan çok daha farklı bir yerde olabilir.

Dolayısıyla bir yazarın yalnızca yakın çevresine güvenerek satış beklentisi oluşturması, hayal kırıklığıyla sonuçlanabilir.

3. Sosyal Medyada Beğenilmek, Kitap Satmak Değildir

Dijital çağ, yazarlara geçmişte sahip olmadıkları büyük bir imkân sundu: Kendi okur kitlesine doğrudan ulaşabilmek.

Artık bir yazar, yayınevinden bağımsız olarak düşüncelerini, yazılarını ve kitabından bölümleri binlerce insanla paylaşabiliyor.

Ancak sosyal medya görünürlüğü ile kitap satışları arasında her zaman doğrudan bir ilişki bulunmuyor.

Bir kitabın tanıtım görseli binlerce kişi tarafından görüntülenebilir. Yüzlerce beğeni alabilir. Altına onlarca tebrik yorumu yazılabilir.

Buna rağmen satışlar beklenen düzeye ulaşmayabilir.

Çünkü sosyal medyada insanlar çoğu zaman içerikleri hızlı tüketir. Bir gönderiyi beğenmek birkaç saniye sürerken kitap satın almak daha bilinçli bir karar gerektirir.

Okurun kitabı merak etmesi, konusunu kendisine yakın bulması, yazara güvenmesi ve esere zaman ayırmak istemesi gerekir.

Bu nedenle sosyal medya yalnızca bir duyuru alanı olarak görülmemelidir.

Yazarın düşüncelerini, edebî yaklaşımını ve eserinin dünyasını okura aktarabildiği bir iletişim alanına dönüştürülmelidir.

Önemli olan kaç kişinin gönderiyi beğendiği değil, kaç kişinin kitabı gerçekten okumak istediğidir.

4. Her Kitabın Okuru Herkes Değildir

Yazarlık dünyasında sık karşılaşılan hatalardan biri, yazılan kitabın herkese hitap ettiğini düşünmektir.

Oysa edebiyatın doğasında farklılık vardır.

Bir okur tarihî romanlardan hoşlanırken bir başkası psikolojik çözümlemeleri tercih eder. Kimileri şiir okumaktan büyük keyif alırken kimileri araştırma ve inceleme eserlerine yönelir.

Dolayısıyla bir kitabın başarısı, herkese ulaşmaya çalışmasından değil, doğru okurla buluşmasından geçebilir.

Örneğin felsefî bir deneme kitabının hedef kitlesi ile romantik bir romanın hedef kitlesi aynı değildir. Bu iki kitabın tanıtım dili, kullanılacak mecraları ve okurla kurulacak iletişimi de farklı olmalıdır.

Yazarın kendisine sorması gereken ilk sorulardan biri şudur:

“Benim kitabımı kim, neden okumak ister?”

Bu soruya verilen gerçekçi cevap, kitabın tanıtım stratejisinin temelini oluşturur.

Çünkü herkese ulaşmaya çalışan bir kitap, bazen kendisini gerçekten okuyacak insanlara ulaşamaz.

5. Yazarın Görevi Kitabı Yazınca Biter mi?

Bazı yazarlar, kitabın tanıtımının tamamen yayınevinin sorumluluğunda olduğunu düşünür.

Elbette yayınevleri, üstlendikleri hizmetler çerçevesinde kitabın yayımlanması, dağıtılması ve tanıtılması süreçlerinde önemli rol oynar.

Ancak bir kitabın okurla kuracağı ilişkinin yalnızca yayınevine bırakılması her zaman yeterli değildir.

Yazar da eserini anlatabilmeli, okurlarıyla iletişim kurabilmeli ve kendi edebî kimliğini geliştirebilmelidir.

Bu, yazarın sürekli satış yapmaya çalışması gerektiği anlamına gelmez.

Bir yazarın söyleşilere katılması, edebiyat dergilerinde yazılar yayımlaması, okuma etkinliklerinde bulunması ve kendi alanındaki tartışmalara katkı sunması, zaman içerisinde doğal bir okur kitlesi oluşturabilir. Okur, yalnızca kitabı değil, kimi zaman o kitabın arkasındaki düşünce dünyasını da merak eder.

Bu nedenle yayınevi ile yazar arasındaki ilişki, kitabın basılmasıyla sona eren bir ilişki olarak görülmemelidir.

Başarılı bir yayıncılık süreci, tarafların imkânları ve sorumlulukları doğrultusunda birlikte yürüttükleri uzun vadeli bir çalışmadır.

6. Kitabın Satılmaması Kötü Olduğu Anlamına mı Gelir?

Bir yazar için en yıpratıcı deneyimlerden biri, büyük emek verdiği kitabın beklediği ilgiyi görmemesidir.

Bu durum zamanla yazarın kendi eserini sorgulamasına neden olabilir.

“Acaba iyi yazamadım mı?”

“İnsanlar kitabımı neden okumuyor?”

“Bu kadar emek vermeme değdi mi?”

Oysa bir kitabın satış performansı, edebî niteliğini belirlemez.

Bazı kitaplar güçlü tanıtım kampanyalarıyla geniş kitlelere ulaşabilir. Bazıları ise sınırlı imkânlar nedeniyle yeterince görünür olmayabilir.

Kimi eserler yayımlandıkları dönemde beklenen ilgiyi görmezken yıllar içerisinde yeni okurlar kazanabilir.

Bu nedenle yazarın satış rakamlarını dikkate alması kadar, eserine yönelik eleştirileri ve okur değerlendirmelerini de önemsemesi gerekir.

Bir kitabın az satması, üzerinde düşünülmesi gereken bir sonuçtur. Ancak bu sonuç, tek başına kitabın başarısız olduğu anlamına gelmez.

7. İlk Kitaptan Büyük Başarı Beklemek

İlk kitabın yayımlanması, bir yazarın hayatında önemli bir dönüm noktasıdır.

Ancak ilk kitapla birlikte büyük satış rakamlarına ulaşmayı, geniş bir okur kitlesi edinmeyi ve kısa sürede tanınmayı beklemek her zaman gerçekçi değildir.

Yazarlık çoğu zaman uzun soluklu bir uğraştır.

Bir yazarın kendine özgü dilini geliştirmesi, okurla güven ilişkisi kurması ve edebiyat dünyasında yer edinmesi zaman alabilir.

İlk kitap, bazen büyük bir ticari başarıdan çok, yazarın edebî yolculuğundaki ilk ciddi adım olarak değerlendirilmelidir.

Bu durum, satışların önemsiz olduğu anlamına gelmez. Kitabın ekonomik karşılığının bulunması hem yazar hem de yayınevi açısından önemlidir.

Ancak yalnızca ilk kitabın satışlarına bakarak yazarlık geleceği hakkında kesin bir yargıya varmak doğru değildir.

Önemli olan, yazarın ilk kitabından sonra da üretmeye, okumaya, öğrenmeye ve kendisini geliştirmeye devam edebilmesidir.

Çünkü yazarlık, bir kitabın yayımlanmasıyla kazanılan bir unvandan çok, zaman içerisinde sürdürülen bir edebî sorumluluktur.

8. Kitap Satışının Görünmeyen Tarafı: Okur Güveni

Bir okurun hiç tanımadığı bir yazarın kitabını satın alması, aslında küçük bir güven ilişkisinin başlangıcıdır.

Okur, yalnızca kitabın fiyatını ödemez. Aynı zamanda hayatından belirli bir zamanı o esere ayırmayı kabul eder.

Bu nedenle kitap tanıtımında abartılı vaatler, gerçeği yansıtmayan değerlendirmeler ve sürekli satın alma çağrıları uzun vadede beklenen sonucu vermeyebilir.

Okurun güvenini kazanmak için eserin ne sunduğunu doğru anlatmak gerekir.

Kitabın türü, konusu, anlatım biçimi ve hitap ettiği okur kitlesi açık biçimde ifade edilmelidir.

Bir kitabı olduğundan farklı göstermek, kısa vadede merak uyandırsa bile uzun vadede hayal kırıklığı yaratabilir.

Oysa memnun kalan bir okur, aynı yazarın sonraki eserlerine de ilgi gösterebilir. Kitabı çevresine önerebilir ve yazarın edebî yolculuğunu takip etmeye başlayabilir.

Bu yüzden yayıncılıkta asıl hedef yalnızca bir kitabın satılması değil, okurla sürdürülebilir bir ilişkinin kurulması olmalıdır.

9. Peki, Bir Yazar Kitabını Okura Ulaştırmak İçin Ne Yapmalı?

Bir kitabın başarısını garanti eden tek bir yöntem yoktur. Ancak daha bilinçli bir yayıncılık süreci için bazı temel ilkelerden söz edilebilir.

Öncelikle yazar, kitabının hedef kitlesini tanımalıdır. Eserinin hangi okurlara hitap ettiğini bilmeden yapılan tanıtımlar çoğu zaman dağınık kalır.

İkinci olarak, kitabın yayımlanmasından önce bir tanıtım planı oluşturulmalıdır. Kitabın çıkış tarihi, tanıtım içerikleri, satış kanalları ve olası etkinlikler önceden değerlendirilmelidir.

Üçüncü olarak, yazar kendi edebî kimliğini yalnızca bir kitapla sınırlamamalıdır. Düzenli üretim, nitelikli içerikler ve okurla kurulan samimi iletişim zaman içerisinde önemli bir birikim oluşturabilir.

Son olarak, beklentiler gerçekçi olmalıdır.

Her kitap çok satanlar listesine girmek zorunda değildir. 

Sonuç: Kitabınız Çıktığında Herkes Okumayacak, Ama Doğru İnsanlar Okuyabilir

Bir kitabın yayımlanması, yazarın hayalinin gerçekleşmesidir. Ancak bu hayalin herkes tarafından aynı heyecanla karşılanmasını beklemek, yazarlığın en büyük yanılgılarından biri olabilir.

Aileniz kitabınızı satın almayabilir. Arkadaşlarınız söz verdikleri hâlde okumayabilir. Sosyal medyada sizi takip eden binlerce insan, kitabınızla ilgilenmeyebilir.

Siz kitabınız hakkında konuşmak istiyorsunuz, beğenilmek istiyorsunuz ama karşısınızdaki bu yazılanlara sizin kadar önem vermeyebilir...

Bütün bunlar, eserinizin değersiz olduğunu göstermez.

Çünkü bir kitabın gerçek yolculuğu, çoğu zaman yazarın hiç tanımadığı bir insanın onu eline almasıyla başlar.

Belki başka bir şehirde, başka bir hayatın içerisinde yaşayan biri, sizin aylar önce yazdığınız bir cümlede kendisini bulacaktır.

Belki de hiç tanımadığınız bir okur, kitabınızı bitirdikten sonra başka birine önerecektir.

Belki sizin ve editörünüzün dışında kitabı kimse okumayacaktır.

Ama yazılmış, düzenlenmiş ve basılmış olan o kitap sizin!

Unutulmamalıdır ki kitabın basılması yazara ait bir hayalin gerçekleşmesidir; okunması ise yazarla okur arasında kurulacak ilişkinin başlangıcıdır.

Ve belki de bir yazarın kendisine sorması gereken asıl soru şudur:

“Kitabım çıkınca herkes okuyacak mı?” değil, “Kitabımı gerçekten okuyacak insanlara nasıl ulaşabilirim?”

Fiildişi Yayınları | Edebiyat, Yazarlık ve Yayıncılık Üzerine

Bu içerik, yapay zekâ araçlarından faydalanılarak tasarlanmış; doğruluk, güncellik ve okuma kalitesi açısından editörlerimiz tarafından denetlenip düzenlenmiştir.